İçerisinde bulunduğumuz yüzyıl itibariyle dünyaya gelen nesil olan Z kuşağı, Kuşak I, iGen (internet jenerasyonu), Next Generation (Sonraki Nesil) ya da Instant Online (Her an çevrimiçi kuşak) olarak da anılmaktadır. Tanımlardan da anlaşılabildiği üzere Z kuşağının göze çarpan en belirgin niteliği, gelişen teknolojinin sunduğu imkânlarla çevrelenmiş olmasıdır. Bu imkânlar, onların günümüz dünyasında yaşamlarını sürdürebilmek için ihtiyaç duydukları her türlü bilgiye erişebilmelerini sağlamaktadır.
Z kuşağı, doğdukları ve büyüdükleri dönem içerisinde çevre problemleri, terör, kriz gibi olaylara şahit olmuştur ve bu olumsuz olaylardan etkilenmişlerdir. Bunlarla birlikte bu kuşak internetin, sosyal medyanın ve dijital teknolojilerle birlikte Ipad, bilgisayar gibi elektronik aletlerin gelişim sürecine ve geniş kullanım alanlarına şahit olmuşlardır. Z kuşağı bireyleri küresel yapıdaki ilk kuşaktır. Küreselleşmenin getirdiği dünyanın her bir köşesinde benzeyen koşullarda yaşamak ve benzer ürün hizmetlere erişmek imkânsız olmaktan çıkmıştır. Her ülkenin tarihinin ve kültürünün bireylerin tutum ve davranışlarında etkisi görmezden gelinmesi mümkün olmasa bile bu dönemde bütün dünyada ilk defa bireyler birbirlerine benzeyen özelliklere sahip olmakla birlikte ilk defa insanlar birbirlerine bu kadar benzer hale gelmişlerdir.
Z Kuşağının Genel Özellikleri
Z kuşağı, kendisini çevreleyen değişimin hızının da etkisiyle ilk olarak ifade edilebilecek başlıca özelliklere sahiptir. İlk; Küresel kuşaktır. Toplum ve dünya adına farkındalık seviyesi yüksek kuşaktır. Markalara karşı yoğun bir ilgi ve sevgi duyan kuşaktır. Etnik çeşitlilik ve farklılıkları önemsemeyen kuşaktır. Teknolojiye bağımlı dijital kuşaktır. Görsel medya içeriğine yönelimli kuşaktır. Ciddi kaygıları olan kuşaktır.
Z kuşağının en belirgin özelliklerinin başında; güven, özgürlük, bireysellik, hızlı yaşam ve tüketim, etkileşim, sonuç odaklı olmak ve teknolojiye bağımlılık gelmektedir. İlerleyen teknolojinin oluşturduğu etkiyle hıza ve bir şeylerin anında hallolmasına alışan bu nesil, sabırsız olarak nitelenen Y kuşağı ile benzerlik taşımaktadır. İnternet teknolojisinin bu nesile kattığı olumlu yönlerden biri, aynı anda birden fazla konuya ilgi duyabilmelerini sağlamak olmuştur. Görsel bir dil kullanarak iletişim kurmayı tercih eden Z kuşağı, çevrimiçi sosyal ortamlarda duygu durumlarını görüntü, resim ve emojiler aracılığıyla ifade edebilmektedir. Kitap okuma alışkanlığı yerine bilgisayarda vakit geçirmeyi, konuşmak yerine yazılı ve uzaktan iletişim kurmayı, dışarıda fazla vakit geçirmemeyi tercih eden Z kuşağı, bu tercihleriyle yalnız yaşamaya yatkın olduğunu göstermektedir. Z kuşağı bireyleri toplumsal ve çevresel sorunlara karşı duyarlı tutumlar sergilemektedirler. Özellikle ırk çeşitliliği, kadın hakları, göç ve mülteci sorunları, geri dönüşüm farkındalığı, iklim değişikliği sorunu gibi konularda çalışmalar yapıldığı bir dönemde doğup yetişen bu neslin toplumsal bilincinin yüksek olması doğal bir sonuç olarak görülebilmektedir.
Amerika merkezli bir halkla ilişkiler ve pazarlama şirketi olan Cone Communications tarafından 2017 yılında yapılan araştırmaya göre, Z kuşağı bireylerinin %92’sinin sosyal ve çevresel sorunlara yönelik farkındalığı bulunmaktadır. Her 10’undan 9’u ise gezegenimizin geleceği hakkında endişe taşıdığını belirtmektedir. Ayrıca bu kuşağın %87’si gönüllülük gerektiren eylemlerde bulunmayı, %85’i çeşitli kuruluşlara bağış yapmayı, %84’ü önemli bir amaca yönelik gerçekleştirilen imza kampanyalarına destek vermeyi tercih etmektedir. Üniversite çağındaki Z kuşağı bireylerinin %23’ü ise insan hakları ihlalini en önemli sosyolojik sorun olarak görmektedir.
Stillman’ a göre Z kuşağının en önemli 7 özelliği şu şekildedir:
• Dijital: Z kuşağı, her şeyin dijital olarak bir karşılığının olduğu bir dünyaya doğan ilk kuşak olma özelliğini taşımaktadırlar. Z kuşağı için gerçek ve sanal dünya iç içe geçmiştir. Sanal dünya onlar için yalnızca gerçekliğin bir parçası olmaktadır.
• Aşırı Kişiselleştirme: Z kuşağı kendi izlerini tanımlayarak kişiselleştiren bir kuşak olmaktadır. Her şeyi kişiselleştirme yetenekleri vardır.
• Gerçekçi: Terörün günlük yaşamın bir parçası haline geldiği 11 Eylül olaylarından sonra büyümüş ve çok ağır ekonomik durgunluk süreci yaşayan Z kuşağı, gelecek için plan yapma ve hazırlanma konusunda yararcı bir zihniyete sahiptirler.
• Kaçırma Korkusu: Z kuşağında her daim bir şeyleri kaçırmış olma korkusu bulunmaktadır. Onlar için yeni haberler ve akımlar yakından takip edilmelidir. Devamlı doğru yönde ve yeterli biçimde hızlı ilerlemediklerinden şüphe duymaktadırlar. Hiçbir şeyi kaçırmak istemediklerinden dolayı her zaman yapacak işleri olmaktadır.
• Biz Ekonomiciler: Z kuşağı iş yeri içerisinde ve dışında kapalı yapıları yok ederek toplu halde hareket halinde olmanın getireceği daha az maliyetli ve daha rahat yolları iş yaşamına dayatacaktır. Z kuşağı çalışan olmaktan öte yardımsever olarak biz olmanın gücünü öne çıkaran bir yapıya sahip olacaktır. Dünyada var olan yanlışları düzeltebilmek için işverenler ile birlikte olmak isteyecektir. Bu kuşağın %93’ü bir şirkette çalışıp çalışmama kararlarının o şirketin toplumsal konularda fark yaratıp yaratmadığına bağlı olduğunu düşünmektedirler.
• Kendin Yapçılar: Z kuşağı her şeyin nasıl yapıldığını anlatan YouTube kanalları ile büyüdükleri için kendi kendilerine her şeyi yapabileceklerini düşünmektedirler. Z kuşağı bireylerinin %71’i eğer bir şeyin doğru olarak yapılmasını istiyorsan o halde kendin yap sözüne katılmaktadırlar.
• Hırslı: Z kuşağı her konuda istekli ve azimli bir karaktere sahiptir. Önceki kuşaklar ile karşılaştırıldığında onlardan daha rekabetçidir. Z kuşağı bireylerinin %72’si onlar ile aynı işi yapan bireylerle rekabet içerisinde olduklarını söylemektedirler.
KAYNAKLAR
Taş, H. Yunus, Demirdöğmez, Mehmet.(2017). Geleceğimiz Olan Z Kuşağının Çalışma Hayatına Muhtemel Etkileri: Article in OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. (Aralık 2017).
Bulur, Neslihan. (2020). Gözetim Toplumu ve Yeni İletişim Teknolojileri: Z Kuşağı Üzerine Bir İnceleme. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yücekök, Ayşegül. (2019). Türkiye’de Z Kuşağının Sosyal Medya Kullanım Alışkanlıkları Bağlamında Kültürel Yabancılaşma Olgusunun Rolü. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Başer, Betül. (2020) Z Kuşağı Tüketicilerinin Satın Alma Kararı Üzerinde Sosyal Medya Fenomenlerinin Rolü: Youtuber’lar Örneği. Yüksek Lisans Tezi.
İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yorum Gönder